Харчаванне

Здоровые пищевые привычки формируются в детстве

     Тот факт, что родители для ребенка являются образцом для подражания, бесспорно, ни у кого не вызывает сомнения. Одним из самых ценных подарков, который можно сделать своему ребенку, – воспитать и помочь сформировать у него правильные пищевые привычки, которые будут сопровождать его по жизни.

К основным способам формирования здоровых пищевых привычек у детей можно отнести следующие.

• Нужно говорить с ребёнком о правильном питании.

Родителям следует разговаривать с ребенком о важности правильного питания, объяснять, что одни продукты несут пользу для организма, а другие, наоборот, наносят огромный вред здоровью. Можно посмотреть всей семьей, а потом и обсудить мультфильмы о еде, поскольку, как известно, визуальная информация легче воспринимается детьми. Для подростков подойдут документальные фильмы.

•  В доме должно быть минимальное количество «пищевого мусора».

Конфеты, печенье, газированная вода, сухарики с солью, чипсы, колбасные изделия и т.п. – польза этих пищевых продуктов практически сводится к нулю. Чем реже в доме будут появляться данные продукты, тем меньше у ребенка будет искушение их съесть.

• Сладости – это не поощрение и не награда.

Многие родители используют сладости как поощрение, например, при хорошем поведении, хорошей оценке в дневнике или за помощь по дому. Не следует делать торт кульминацией ужина, а поедание мороженого – главным событием на прогулке.

• Следует отдавать преимущество медленным углеводам.

  Быстрые углеводы, которые содержатся в белом хлебе, белом рисе, сладостях, вызывают резкое повышение сахара в крови, но при этом насыщают ненадолго, в то время как медленные углеводы, содержащиеся в цельнозерновом хлебе, хлебе с отрубями, цельном овсе, гречке, имеют в своем составе больше витаминов, а также обеспечивают длительное чувство насыщения.

• Перекус должен быть полезным.

  Красиво нарезанные ломтики фруктов и овощей – прекрасная альтернатива печенью, сушек, сладких десертов и других подобных перекусов. Возможно не сразу, но все-таки ребенку это понравится.

• Покажите пример своему ребенку.

  Безусловно, трудно накормить ребенка тушеными овощами, если родители кушают жареную картошку. Дети учатся, повторяя за родителями. Сформировать у ребенка правильные пищевые привычки – хороший стимул родителям для совершенствования в том числе и своего питания. Прежде, чем приучать ребенка к правильному питанию, родители должны обязательно скорректировать свой собственный рацион.

  Употреблять сахар следует в минимальных количествах.

Нередко, чтобы стимулировать детей съесть кашу, выпить кефир и т. д., родители добавляют сахар в эти продукты. Необходимо помнить, что на формирование пищевых привычек это влияет отрицательно: ребенок начинает воспринимать как вкусную только подслащенную еду. Для обогащения вкуса в блюда все же лучше добавлять фрукты, овощи или ягоды.

•  Необходимо выбирать продукты вместе с ребенком.

Чтобы вызвать интерес у детей к полезным продуктам, следует дать им возможность поучаствовать в выборе этих продуктов. Можно вместе пойти в магазин, при этом обучать ребенка правильному выбору, например, фруктов и овощей, показывать, как определить их свежесть, спелость и т. п.

• Красивая сервировка стола помогает изменить пищевые привычки в лучшую сторону.

Красивая сервировка не только может поспособствовать повышению аппетита у ребенка, но поможет понять ему, что полезные блюда могут быть аппетитными и очень вкусными.

• Включение овощей и фруктов в каждый из основных приемов пищи.

По мнению диетологов, как для детей, так и взрослых одним из ключевых продуктов питания должны быть овощи и фрукты. По возможности их следует включать в каждый прием пищи, что обеспечит организм ребенка необходимым количеством витаминов, микроэлементов, а также позволит работать правильно желудочно-кишечному тракту, поскольку в овощах и фруктах содержится много клетчатки.

 Государственное учреждение «Центр гигиены и эпидемиологии

Ленинского района г.Минска», врач-гигиенист Чепелева Е.Н.

     Каша- это блюдо, приготовленное из крупы, отваренной в воде, молоке или бульоне, часто с добавлением  масла, соли, сахара или других ингредиентов. Каши являются одним из древнейших блюд, известных человечеству и имеют большое  значение в кухнях разных народов.

     О пользе каш мы знаем ещё с детства.   Каждому ребенку взрослые не раз твердили, что их необходимо есть хотя бы раз в день. Каши содержат пищевые волокна, способствующие хорошему пищеварению, различные минеральные вещества и витамины. Благодаря правильным углеводам они надолго заряжают энергией.

Существует огромное  разнообразие каш,  в зависимости от  используемой крупы и способа приготовления.  Вот некоторые из наиболее популярных видов.

.Перловка.   Содержит витамины группы В, А, Д, Е,  и РР, полезные микроэлементы: фосфор, магний, калий, железо. В ней находится лизин- аминокислота, оказывающая противовирусное действие. Полезна людям с заболеваниями желудочно-кишечного тракта.

Булгур. Источник  витаминов группыВ, К, Е, бета- каротина и различных микроэлементов. В его составе- ненасыщенные жирные кислоты, сахариды, зольные вещества и клетчатка. Булгур благоприятно воздействует  на нервную систему, делает кожу и волосы здоровыми.

Овсянка. Популярна благодаря содержанию клетчатки  и белка.Улучшает пищеварение, помогает справиться с депрессией. Стабилизирует уровень холестерина, избавляет от сосудистых бляшек, очищает организм. Овсяная крупа содержит клетчатку, белки, витамины С, А,  РР,  и Е, а так же важные микроэлементы: магний, фосфор, фтор, кальций, калий, никель. Но в быстрозавариваемой каше мало клетчатки и полезных микроэлементов.

Гречка. Считается одной из самых полезных.Развивает умственные способности, благоприятно воздействует на состояние кожи и волос, улучшает работу желудочно-кишечного тракта. В ее составе- клетчатка,  железо, фолиевая и органические кислоты, витамины В, Е, РР. Это главный источник растительного белка.

Пшенка.  Богата клетчаткой, калием и магнием, содержит витамины  А,  РР, Д и группы В.  Оказывает благоприятное воздействие на работу сердца и состояние сосудов,  регулирует кровяное давление. Помогает при болезнях  желудочно- кишечного тракта.  Обладает антиоксидантными свойствами и помогает выводить токсины.

Чечевица.  Богата растительным белком, который усваивается  легче,  чем из мяса, витаминами  А, Е, В, бета- каротином и различными микроэлементами. Чечевица нормализует обмен веществ и работу  мочеполовой системы, укрепляет иммунитет. Полезна при язве желудка  и двенадцатиперстной кишки, колите.  

Рис. Укрепляет сердечно- сосудистую систему, особенно бурый рис,  положительно влияет на работу желудочно-кишечного тракта, выводит из организма токсины и шлаки.  Рис богат  витаминами группы В, полезными микроэлементами. Она может быть полезна для людей, избегающих глютен.

Нут.  Содержит витамины А, В, РР и микроэлементы: бор, титан, калий, магинй. Сводит к минимуму риск развиитя онкологических заболеваний. Улучшает работу сердечно- сосудистой системы, нормализует  уровень сахара, повышает иммунитет.

Кускус. Источник витамина В5 и необходимых для человека микроэлементов- фосфора, калия, железа. Улучшает деятельность мозга,  стабилизирует водно солевой обмен, повышает уровень гемоглобина,  предупреждает развитие  болезней суставов, , предотвращает раннее старение кожи.

Манную кашу врачи не советуют использовать для ежедневного употребления, так как она содержит мало витаминов, белка и микроэлементов.

Какая же польза от каш?

• Питательность: каши являются источником  углеводов, белков, витаминов, минералов.
• Источник энергии: они обеспечивают организм энергией на длительное время
• Улучшение пищеварения: клетчатка, содержащаяся в кашах, способствует нормализации работы кишечника
• Похудение: некоторые каши, например гречневая, овсяная, пшённая и другие, могут способствовать  снижению веса.

Однако, некоторые каши могут содержать много сахара и жиров: если в кашу добавлять много масла, сахара или сладких фруктов, она может стать менее полезной  и способствовать набору веса.

Рекомендуется:

• Выбирать цельнозерновые крупы, так как они сохраняют больше полезных веществ и имеют больше клетчатки
• Обратить внимание на способ приготовления каши: старайтесь не добавлять много сахара, масла и других вредных ингредиентов
• Если у вас есть какие либо заболевания, проконсультируйтесь с врачом прежде чем включать каши в свой рацион.

           Каши, это полезное и вкусное блюдо,  которое может стать частью

    сбалансированного рациона.

Врач-гигиенист санитарно- эпидемиологического отдела

ГУ «Центр гигиены и эпидемиологии

Ленинского района г. Минска»     Наталия Чернявскаяразгарнуць » / « згарнуць

НАЖМИ НА КАРТИНКУ

НАЖМИ НА КАРТИНКУ

Як харчавацца правільна - гэтае пытанне цікавіць шматлікіх, дзякуючы папулярызацыі здаровай выявы жыцця, неад'емнай часткай якога і з'яўляецца правільнае (здаровае) сілкаванне. Асноўныя прынцыпы здаровага харчавання павінны закладвацца з самага дзяцінства і прытрымлівацца іх неабходна на працягу ўсяго жыцця. 

Нажаль, у наш час у нашай краіне расце колькасць людзей, мелых лішак масы цела і якія пакутуюць атлусценнем. Гэта праблема найбольш актуальная ў наш час у адносінах да дзяцей і моладзі, т.я. ад лішняй вагі і атлусцення пакутуюць амаль 30 працэнтаў насельніцтва, палове з іх няма і 18 гадоў. Яшчэ 15-20 гадоў таму сярод дзяцей ва ўзросце пяці гадоў атлусценне было рэдкасцю. Цяпер гэта вельмі распаўсюджаная зьява.
Самай распаўсюджанай прычынай сітуацыі, якая склалася, з'яўляецца банальнае пераяданне ў сілу існуючых звычак у сям'і. Досыць часта бацькі перакормліваюць дзіця, прапануючы яму порцыі па аб'ёме якія перавышаюць узроставыя, а таксама аддаючы перавагу выкарыстанню ў сілкаванні паўфабрыкатаў ці фаст-фуда. Аналагічная сітуацыя дастаткова часта прысутнічае ў харчаванні школьнікаў і студэнтаў, якія адмаўляючыся ад арганізаванага харчавання ў школьных і студэнцкіх сталовых, аддаюць перавагу чыпсам, хот-догам, салодкім газаваным напоям. Досыць часта дзеці, як і дарослыя "заядаюць" праблемы, звязаныя з вучобай, узаемаадносінамі ў сям'і і калектыве. Кожнае чацвёртае дзіця мае лішнюю вагу, кожнае восьмае - пакутуе атлусценнем. 
Спынімся на асноўных прынцыпах правільнага (здаровага) харчавання:
Сутачны рацыён павінен утрымоўваць дастатковую колькасць бялкоў, тлушчаў, вугляводаў, вітамінаў, мінеральных рэчываў. Колькасць бялку ў рацыёне павінна адпавядаць фізіялагічнай норме - 1-1,5 г на 1кг вагі. Жывёльны бялок павінен складаць не менш за 60% ад сутачнай колькасці бялку (абавязкова прысутнасць у рацыёне нішчымнага мяса, рыбы, яйкаў, малака і кісламалочных прадуктаў).
Аптымальная колькасць тлушчаў - 0,8-1,0 г на 1 кг вагі ў суткі. Тлушчы даўжэй затрымоўваюцца ў страўніку, памяншаюць узбудлівасць галаўнога мозгу, ухіляючы пачуццё голаду. Раслінныя тлушчы павялічваюць актыўнасць ферментаў, якія стымулююць працэс распаду тлушчу ў арганізме. У рацыёне ад агульнай колькасці тлушчаў павінна быць 30-35% алеяў для прыгатавання ежы і дадання ў салаты.
Пажадана абмежаваць колькасць вугляводаў да 3-3,5 г на 1 кг вагі ў суткі, перш за ўсё за кошт простых: цукар, прысмакі. 
Колькасць прыёмаў ежы на працягу дня не менш за 4-5 разоў (3 асноўных прыёму ежы і 2 дадатковых, прадстаўленых свежай садавінай і гароднінай, лепш у волкім выглядзе). Асноўная каларыйнасць рацыёну павінна даводзіцца на першую палову дня.
Інтэрвалы паміж прыёмамі ежы не павінны перавышаць 3, 05/04 гадзіны.
Колькасць свабоднай вадкасці не менш за 1,5 л у суткі (пры адсутнасці супрацьпаказанняў). Піць і выкарыстоўваць для падрыхтоўкі ежы лепш за ўсё бутыляваную або фільтраваную дома ваду. Для піцця можна выкарыстоўваць мінеральную негазаваную ваду з найменшай ступенню мінералізацыі, свежаадціснутыя сокі, чай, кава. Лепш не ўжываць кавы нашча, пасля 18 гадзін пажадана не ўжываць зялёную гарбату, чай каркадэ, кава, сокі з кіслай садавіны. 
Раніцай нашча пажадана выпіць шклянку вадкасці пакаёвай тэмпературы. Інтэрвал паміж апошнім прыёмам вадкасці і ежай павінен быць 20-30 хвілін, паміж ежай і наступным прыёмам вадкасці не менш за 30 хвілін. Аптымальныя суадносіны паміж цвёрдай і вадкай часткамі ежы падчас аднаго прыёму павінна быць не менш за 2:1. 
Апошні прыём ежы - за 2,5-3 гадзіны да сну.
Ёсць не спяшаючыся, старанна перажоўваючы ежу, уставаць з-за стала, як толькі адчуеце пачуццё насычэння, а не тады, калі гатовы лопнуць.
Імкніцеся пазбягаць у адной страве спалучэнняў: бялковыя прадукты (мяса, птушка, рыба, морапрадукты) і прадукты, багатыя вугляводамі (крупы, хлеб, вотруб'е, бульба, салодкая садавіна і ягады).
Абмежаваць спажыванне солі да 5г. у суткі.
Сілкаванне павінна быць максімальна разнастайным. У страўнікава-кішачным гасцінцы чалавека прысутнічае дастатковая колькасць ферментаў, здольных расшчапіць розныя прадукты.
Пазбягайце шматкампанентных страў. За адзін прыём не змешвайце больш за 3-4 відаў прадуктаў (акрамя спецыі і раслінны алей). 
Асабліва карысныя гародніна, якія змяшчаюць пекцін і абалоніну. Яны ствараюць пачуццё насычэння, рэгулююць функцыю кішачніка, выводзяць дзындры. Да іх ставяцца капуста, шынок, радыска, таматы, агуркі, гарбуз, ліставая зеляніна.
Гародніну можна ўжываць волкімі, тушанымі, варанымі, прыгатаванымі на пару і на грылі. Свежая гародніна пераважней ужываць з раслінным алеем (сланечнікавы, аліўкавы, ільняны). Пры варэнні гародніны вада не павінна цалкам зачыняць іх паверхню. Соль, раслінны алей і натуральныя спецыі лепш дадаваць на заключным этапе прыгатавання ежы.
Мяса, птушку, рыбу можна запякаць, гатаваць на пары, грылі. Ужываць дадзеныя прадукты лепш з раслінным гарнірам. Скурку птушкі і рыбы пажадана ў ежу не ўжываць. 
Спосабы прыгатавання прадуктаў (па змяншэнні якасці): грыль (аэрагрыль, грыль у печы ЗВЧ, барбекю, мангал); прыгатаванне ежы на пары; запечанае ў духоўцы; салёнае; вяленае; адварное; тушанае. 
Хлеб абавязкова павінен прысутнічаць у рацыёне, лепш за ўсё збожжавы, з вотруб'ем, бялковы.
Соусы лепш хатняга прыгатавання з гароднінай, вострыя прыправы - натуральныя: лаўровы ліст, перац гарошкам, пятрушка, кінза, салера, гваздзік, кмен, часнык, кроп, гваздзік, імбір.
Правільнае харчаванне - заклад не толькі здароўя, але і натуральнай прыгажосці: чыстай скуры, падцягнутага стройнага цела, бліскучых валасоў, натуральнага румянца. Сілкуючыся правільна, вы захаваеце здароўе і прыгажосць.

Галоўны пазаштатны дыетолаг 
Міністэрства аховы здароўя М.В.Папова

Правільнае харчаванне - залог здароўя і даўгалецця

У Рэспубліцы Беларусь 18 жніўня праводзіцца Адзіны дзень здароўя "Дзень здаровага харчавання".
Правільнае (здаровае) харчаванне з'яўляецца неад'емнай часткай здаровага ладу жыцця, асноўныя правілы якога павінны закладвацца з самага дзяцінства і прытрымлівацца якіх неабходна на працягу ўсяго жыцця.
Правільна харчавацца неабходна для актыўнага даўгалецця, захаванні і ўмацаванні здароўя, высокай фізічнай і разумовай працаздольнасці, прадухіленне хвароб. Таму правільнае харчаванне-гэта здаровае харчаванне. 
Рацыён харчавання ў значнай ступені вызначае здароўе насельніцтва, рост яго колькасці і развіццё. За апошняе дзесяцігоддзе адбыліся змены ў рацыёне харчавання і ладзе жыцця насельніцтва, выкліканыя урбанізацыяй, індустрыялізацыяй, эканамічным развіццём рынку. І хоць у цэлым узровень жыцця павысіўся, прадукты харчавання сталі больш разнастайнымі і даступнымі, тым не менш, гэта прывяло да праблем, звязаных з няправільным (не рацыянальным) харчаваннем, зніжэннем фізічнай актыўнасці і маларухомага ладу жыцця насельніцтва. З прычыны гэтага ўзрастае рызыка развіцця неінфекцыйных хвароб, такіх як сардэчна- сасудзістыя (чаму спрыяе артэрыяльная гіпертэнзія), інсульты, цукровы дыябет, атлусценне. Усё гэта з'яўляецца прычынамі непрацаздольнасці і заўчаснай смяротнасці насельніцтва. 
Что бы избежать неблагоприятных последствий, связанных с неправильным (не здоровым) рационом питания, необходимо придерживаться простых принципов здорового питания, определенных Всемирной организацией здравоохранения:
Здоровое сбалансированное питание основывается на разнообразных продуктах преимущественно растительного, а не животного происхождения. Употребляйте разнообразные пищевые продукты, отдавая предпочтение продуктам растительного происхождения; употребляйте не менее двух раз в неделю рыбу и морепродукты, богатые полиненасыщенными жирными кислотами и полноценными белками, йодом; не менее 400 граммов овощей и фруктов; больше используйте в пищу хлеб ржаной, с отрубями, из муки грубого помола, а так же используйте в питании продукты, обогащенные пищевыми волокнами, с пониженным содержанием жира, сахара.
Употребляйте пищу желательно в одно и то же время 4-5 раз в день небольшими порциями и не торопясь.
Сместите на первую половину дня основную часть суточных калорий. Для этого необходимы нормальные завтрак и обед. Калорийность завтрака должна составлять до 25%, обеда 30-35% от общей калорийности в день. Обязательно в обед употребляйте первое горячее блюдо, а не просто делайте перекусы сухими продуктами.
Выпивайте до 2 литров жидкости в день. За пол часа до приема пищи выпивайте один стакан воды.
Ужинайте за 2-3 часа перед сном. Не перегружайте желудок перед сном жареными, тяжелыми для пищеварения продуктами.
Молоко и молочные продукты с низким содержанием жира и соли (кефир, кислое молоко, сыр, йогурт) необходимы в ежедневном рационе. Замените мясо и мясные продукты с высоким содержанием жира на бобовые, рыбу, птицу, яйца или постные сорта мяса. Порции продуктов должны быть небольшими.
Замените мясо и мясные продукты с высоким содержанием жира на бобовые, рыбу, птицу, яйца или постные сорта мяса. Порции продуктов должны быть небольшими.
Больше практикуйте изготовление блюд на пару, в пароварках и в духовках. Эти способы приготовления уменьшают количество жира в готовых блюдах. Следует избегать многократного разогрева пищи, так как в ней не только разрушается часть витаминов и других важных веществ, но и образуются новые, чаще токсические, которые провоцируют различные заболевания. В процессе приготовления не следует переваривать и пережаривать пищу. 
Что бы поддерживать массу тела в рекомендуемых пределах, необходима ежедневная умеренная физическая нагрузка.
Откажитесь от курения, злоупотребления пива и алкогольных напитков. 
Желаю Вам здоровья! Оно во многом зависит от Вас самих!

Врач-гигиенист 
санитарно-эпидемиологического отдела
ГУ «Центр гигиены и эпидемиологии
Ленинского района г. Минска Наталия Чернявская

Сілкаванне выхаванцаў у дзіцячым садку арганізавана на аснове прыкладнага 10-ці дзённага меню, распрацаванага з улікам патрабаванняў Санітарных норм і правіл для адпаведных відаў устаноў дашкольнай адукацыі і ў залежнасці ад працягласці знаходжання выхаванцаў, з сезоннасцю лета-восень, зіма-вясна, з рэкамендуемымі аб'ёмамі (масамі) страў згодна Санітарных норм і правілаў, зацверджаных ва ўстаноўленым парадку зборнікаў рэцэптур страў для выхаванцаў ранняга і дашкольнага ўзросту, зборнікаў рэцэптур страў дыетычнага харчавання і іншых тэхналагічных нарматыўных прававых актаў.

             Сілкаванне выхаванцаў зберагалае па хімічным складзе:  не выкарыстоўваюцца вострыя заправы (хрэн, перац, гарчыца, воцат і харчовыя прадукты з іх выкарыстаннем), сокі і напоі ў выглядзе сухіх канцэнтратаў ;

         Харчовыя прадукты: малако і кісламалочныя напоі, алей расліннае і каровіна, цукар, мяса (птушка), хлеб, крупы, гародніна, свежая садавіна або сокі (нектары) уваходзяць у рацыён штодня (з адхіленнем +/-10% ад устаноўленых нормаў харчавання) , іншыя харчовыя прадукты (рыба, яйкі, сыр, тварог, смятана) - 2 - 3 разы на тыдзень.

         Па спосабах падрыхтоўкі харчаванне зберагалае, прадугледжвае пераважна варэнне, тушэнне, падрыхтоўка на пару.

         Дзённы (сутачны) рацыён выхаванцаў складаецца на аснове наяўнай на харчаблоку картатэкі рэцэптур страў з тэхналогіяй прыгатавання. У выпадку непастаўкі тых ці іншых харчовых прадуктаў вырабляецца замена страў з улікам нормаў узаемазаменнасці харчовых прадуктаў. Карэктывы ў дзённы (сутачны) рацыён выхаванцаў уносяцца таксама ў выпадку няспраўнасці тэхналагічнага абсталявання на перыяд яго рамонту ці замены.

       Бацькі інфармуюцца аб дзённым рацыёне выхаванцаў, рэкамендуемым наборы прадуктаў на хатнюю вячэру.

      Штодня ў дзіцячым садку складаецца меню-патрабаванне дзённага (сутачнага) рацыёну, якое зацвярджаецца загадчыкам. У складанні меню-патрабаванні, у межах кампетэнцыі, удзельнічаюць кладаўшчык і шэф-кухар.

       Медыцынскі работнік сумесна з загадчыкам ажыццяўляе кантроль за выкананнем тэхналогіі прыгатавання ежы, кулінарнай апрацоўкай, закладкай у кацёл харчовых прадуктаў, выхадам гатовых страў, смакавымі якасцямі ежы, захаваннем умоў захоўвання і тэрмінаў прыдатнасці (захоўвання) харчовых прадуктаў.

      У дзіцячым садзе праводзіцца круглы год і штодня З-вітамінізацыя дзённага або сутачнага рацыёну (супаў або напояў) з разліку колькасці аскарбінавай кіслаты на порцыю згодна з устаноўленым нормам харчавання.

Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 29 лютага 2008 г. № 307 «Аб памеры і парадку спагнання платы за харчаванне дзяцей, якія атрымліваюць дашкольную адукацыю, спецыяльную адукацыю на ўзроўні дашкольнай адукацыі»  ( Нацыянальны рэестр прававых актаў Рэспублікі Беларусь, 2008 г., №57, 5/27243) ,  устаноўлена, што плата бацькоў (законных прадстаўнікоў) за харчаванне дзяцей ва ўстановах дашкольнай адукацыі, спецыяльных дашкольных установах, іншых установах адукацыі, якія рэалізуюць адукацыйную праграму дашкольнай адукацыі, спаганяецца ў памеры 100 працэнтаў ад дзеючых грашовых норм расходаў на харчаванне ў дзень. на аднаго выхаванца ў залежнасці ад узросту дзяцей, віду і рэжыму работы ўстановы дашкольнай адукацыі.

Гэтай пастановай прадугледжаны льготы па аплаце харчавання.

Так, у прыватнасці, аплата за харчаванне  не спаганяецца:

• з бацькоў (законных прадстаўнікоў) дзяцей-інвалідаў, дзяцей, якія пакутуюць ад анкалагічных захворванняў, хворых на туберкулёз, інфіцыраваных вірусам імунадэфіцыту чалавека, якія атрымліваюць дашкольную адукацыю, спецыяльную адукацыю на ўзроўні дашкольнай адукацыі;
• з членаў сем'яў асоб, пералічаных у падпунктах 12.2 і 12.3 пункта 12 артыкула 3 Закона Рэспублікі Беларусь ад 14 чэрвеня 2007 года "Аб дзяржаўных сацыяльных ільготах, правах і гарантыях для асобных катэгорый грамадзян"  (Нацыянальны рэестр прававых актаў Рэспублікі Беларусь, 2007 г., № 147,2/1336) ,  а менавіта:
• ваеннаслужачых, асоб начальніцкага і радавога складу органаў унутраных спраў, якія загінулі (памерлі) пры выкананні воінскага або службовага абавязку ў Афганістане або ў іншых дзяржавах, дзе вяліся баявыя дзеянні, а таксама памерлых з прычыны ранення, кантузіі, калецтва або захворвання, атрыманых у перыяд баявых дзеянняў , акрамя выпадкаў, калі гібель (смерць) наступіла ў выніку супрацьпраўных дзеянняў, з прычыны алкагольнага, наркатычнага, таксічнага ап'янення, членашкодніцтва або самагубства, калі яно не было выклікана балючым станам або давядзеннем да самагубства;
• ваеннаслужачых, асоб начальніцкага і радавога складу органаў унутраных спраў, Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь, органаў і падраздзяленняў па надзвычайных сітуацыях, органаў фінансавых расследаванняў Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь, якія загінулі пры выкананні абавязкаў ваеннай службы (службовых абавязкаў), а таксама памерлых у перыяд праходжання ваеннай службы (службы) з прычыны ранення, кантузіі, калецтвы або захворвання, непасрэдна звязаных са спецыфікай нясення ваеннай службы (службы), акрамя выпадкаў, калі гібель (смерць) наступіла ў выніку супрацьпраўных дзеянняў, з прычыны алкагольнага, наркатычнага, таксічнага ап'янення, членашкодніцтва або самагубства , калі яно не было выклікана хваравітым станам ці давядзеннем да самагубства.

Плата за харчаванне дзяцей ва ўстановах дашкольнай адукацыі  зніжаецца:

• на 50 працэнтаў  для сем'яў, якiя маюць трох i больш дзяцей ва ўзросце да 18 гадоў; для сем'яў, якія пражываюць на тэрыторыі радыеактыўнага забруджвання ў зоне наступнага адсялення, у зоне з правам на адсяленне і ў зоне пражывання з перыядычным радыяцыйным кантролем; для апекуноў, прыёмных бацькоў, бацькоў-выхавацеляў дзіцячых дамоў сямейнага тыпу, дзіцячых вёсак (гарадкоў).
• на 30 працэнтаў  для сем'яў, якія маюць двух дзяцей, якія атрымліваюць дашкольную адукацыю, спецыяльную адукацыю на ўзроўні дашкольнай адукацыі.