Інструктыўна-метадычнае пісьмо

ІНСТРУКТЫЎНА-МЕТАДЫЧНАЕ ПІСЬМО

МІНІСТЭРСТВА АДУКАЦЫІ РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ

«АБ АРГАНІЗАЦЫІ Ў 2022/2023 НАВУЧАЛЬНЫМ ГОДЗЕ АДУКАЦЫЙНАГА ПРАЦЭСУ ВА ЎСТАНОВАХ АДУКАЦЫІ,

ЯКІЯ РЭАЛІЗУЮЦЬ АДУКАЦЫЙНУЮ ПРАГРАМУ

ДАШКОЛЬНАЙ АДУКАЦЫІ, АДУКАЦЫЙНУЮ ПРАГРАМУ СПЕЦЫЯЛЬНАЙ АДУКАЦЫІ НА ЎЗРОЎНІ ДАШКОЛЬНАЙ АДУКАЦЫІ, АДУКАЦЫЙНУЮ ПРАГРАМУ СПЕЦЫЯЛЬНАЙ АДУКАЦЫІ НА ЎЗРОЎНІ ДАШКОЛЬНАЙ АДУКАЦЫІ ДЛЯ АСОБ З ІНТЭЛЕКТУАЛЬНАЙ НЕДАСТАТКОВАСЦЮ»

АСНОЎНЫЯ НАПРАМКІ ДЗЕЙНАСЦІ

     Асноўнымі напрамкамі дзейнасці ўстаноў адукацыі, якія рэалізуюць адукацыйную праграму дашкольнай адукацыі, адукацыйную праграму спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі, адукацыйную праграму спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі для асоб з інтэлектуальнай недастатковасцю, іншых арганізацый, якім у адпаведнасці з заканадаўствам прадастаўлена права ажыццяўляць адукацыйную дзейнасць, якія рэалізуюць адукацыйную праграму дашкольнай адукацыі (далей — установы адукацыі), у 2022/2023 навучальным годзе з'яўляюцца:

павышэнне даступнасці і варыятыўнасці адукацыі з улікам адукацыйных патрэб выхаванцаў;

забеспячэнне здароўезберагальнага працэсу ва ўстановах адукацыі на аснове міжведамаснага ўзаемадзеяння;

стварэнне развіццёвага прадметна-прасторавага асяроддзя, якое забяспечвае ў тым ліку задавальненне асаблівых адукацыйных патрэб выхаванцаў з АПФР;

удасканаленне якасці адукацыйнага працэсу, забеспячэнне яго карэкцыйнай накіраванасці пры працы з асобамі з асаблівасцямі псіха-фізічнага развіцця (далей — АПФР).

Звяртаем увагу, што ў мэтах прывядзення актаў заканадаўства ў адпаведнасць з Законам Рэспублікі Беларусь ад 14 студзеня 2022 г. № 154-З «Аб змяненні Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адукацыі», а таксама для рэалізацыі названых напрамкаў дзейнасці ўстаноў адукацыі ў 2022/2023 навучальным годзе і ў наступныя гады падрыхтаваны і зацверджаны пастановамі Міністэрства адукацыі:

Палажэнне аб установе дашкольнай адукацыі (ад 04.08.2022 № 230);

адукацыйны стандарт дашкольнай адукацыі (ад 04.08.2022 № 228);

вучэбная праграма дашкольнай адукацыі (ад 04.08.2022 № 229).

Палажэннем аб установе дашкольнай адукацыі (далей — Палажэнне) вызначаны прадмет і парадак дзейнасці ўстановы дашкольнай адукацыі, яе задачы і функцыі, іншыя палажэнні, якія вызначаюць парадак яе працы. З Палажэння выключаны нормы, якія рэгулююць перавод выхаванца ў іншую ўстанову адукацыі, а таксама дазваляюць у выпадку ненаведвання ўстановы адукацыі па ўважлівых прычынах захоўваць за ім месца ва ўстанове адукацыі на працягу шасці месяцаў, як неадпаведнае новай рэдакцыі Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адукацыі (далей —Кодэкс).

Парадак пераводу навучэнцаў, у тым ліку выхаванцаў устаноў адукацыі, рэгулюе Палажэнне аб парадку адлічэння для пераводу, пераводзе навучэнцаў і залічэнні назад асоб для прадаўжэння атрымання адукацыі, зацверджанае пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 9 жніўня 2022 г. № 516.

Палажэнне размешчана на інтэрнэт-партале Міністэрства адукацыі (https://edu.gov.by/sistema-obrazovaniya/glavnoe-upravlenie-obshchego-srednego-doshkolnogo-i-spetsialnogo-obrazovaniya/doshkolnoe-obrazovanie/normativnye-pravovye-akty/index.php), нацыянальным адукацыйным партале (https://adu.by/ru/uchitelyu/normativnye-pravovye-dokumenty.html).

Адукацыйным стандартам дашкольнай адукацыі (далей – адукацыйны стандарт)устаноўлены патрабаванні да вынікаў засваення зместу адукацыйнай праграмы дашкольнай адукацыі, якія ўключаюць у сябе фарміруемыя кампетэнцыі выхаванцаў, неабходныя для іх далейшага развіцця. Пры гэтым таксама абноўлены змест раздзела «Сацыяльна-маральнае і асобаснае развіццё» (адукацыйная вобласць «Дзіця і грамадства») у частцы фарміравання адпаведных кампетэнцый у межах грамадзянска-патрыятычнага выхавання дзяцей дашкольнага ўзросту.

Вучэбнай праграмай дашкольнай адукацыі вызначаны мэты і задачы вывучэння адукацыйных абласцей, іх змест, віды вучэбнай дзейнасці, рэкамендуемыя формы і метады навучання і выхавання. У мэтах удасканалення работы па патрыятычным выхаванні, фарміравання ў дзяцей дашкольнага ўзросту традыцыйных каштоўнасных установак праведзена карэкціроўка зместу раздзела «Сацыяльна-маральнае і асобаснае развіццё» вучэбнай праграмы дашкольнай адукацыі. Пры гэтым, пачынаючы з сярэдняй групы (ад чатырох да пяці гадоў), у названы раздзел уключаны новы адукацыйны кампанент «Асновы грамадзянска-патрыятычнай культуры».

Выключаны плануемыя вынікі засваення выхаванцамі вучэбнай праграмы дашкольнай адукацыі, прыбраныкампаненты «Дзіцячы фітнэс», «Прасцейшы турызм», «Замежная мова» (англійская, нямецкая, французская), «Дзіцячае ручное ткацтва», «Тэхнічнае канструяванне», «Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва», «Харэаграфія». Матэрыялы з названых кампанентаў уключаны ў праекты тыпавых праграм дадатковай адукацыі дзяцей і моладзі ў мэтах выкарыстання педагогамі дадатковай адукацыі пры працы з навучэнцамі ва ўзросце ад 4 да 6 гадоў па адпаведных профілях і напрамках дзейнасці.

Пастановай Міністэрства адукацыі ад 08.08.2022 № 235 «Аб змяненні пастановы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь ад 15 жніўня 2019 г. № 139» скарэкціраваны адсылачныя нормы на артыкулы кодэкса, згодна з якімі ажыццяўляецца распрацоўка тыпавога вучэбнага плана дашкольнай адукацыі.

Міністэрства адукацыі звяртае ўвагу на неабходнасць правядзення сумесна з педагагічнымі работнікамі ўстаноў адукацыі, законнымі прадстаўнікамі навучэнцаў мерапрыемстваў інфармацыйна-тлумачальнай працы (калегіі, канферэнцыі, нарады, дыялогавыя пляцоўкі і інш.) у частцы тлумачэння названых і іншых нарматыўных прававых актаў, якія прыведзены ў адпаведнасць з Законам Рэспублікі Беларусь ад 14 студзеня 2022 г. № 154-З «Аб змяненні Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адукацыі».

ПАВЫШЭННЕ ДАСТУПНАСЦІ І ВАРЫЯТЫЎНАСЦІ АДУКАЦЫІ З УЛІКАМ АДУКАЦЫЙНЫХ ПАТРэБ ВЫХАВАНЦАЎ

У мэтах забеспячэння візуалізацыі інфармацыі аб колькасці свабодных месц ва ўстановах адукацыі неабходна размясціць у кожнай установе адукацыі, упраўленні (аддзеле) адукацыі (па адукацыі) вобл(гар)выканкамаў спасылкі на адрасы сайтаў у глабальнай камп'ютарнай сетцы Інтэрнэт з інтэрактыўнымі картамі і інфармацыю аб наяўнасці (адсутнасці) свабодных месц у кожнай установе адукацыі адпаведнай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі, забяспечыць інфармаванне законных прадстаўнікоў непаўналетніх аб наяўнасці такой інфармацыі, а таксама доступ да яе і своечасовую яе актуалізацыю (не менш за 1 раз на месяц).

Прыём (залічэнне) асобы для атрымання дашкольнай адукацыі, спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі ажыццяўляецца на працягу каляндарнага года пры наяўнасці свабодных месц шляхам прыняцця рашэння (выдання загаду) загадчыкам установы адукацыі аб прыёме (залічэнні) асобы ва ўстанову адукацыі на падставе дакументаў, указаных у пункце 1 артыкула 140 Кодэкса:

заявы законнага прадстаўніка гэтай асобы;

медыцынскай даведкі аб стане здароўя;

накіравання, выдадзенага мясцовым выканаўчым і распарадчым органам па месцы знаходжання ўстановы адукацыі,—для атрымання дашкольнай адукацыі, спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі ў дзяржаўных установах адукацыі, прыватных установах адукацыі, якія рэалізуюць адукацыйную праграму дашкольнай адукацыі, фінансаванне часткі расходаў якіх ажыццяўляецца за кошт сродкаў мясцовых бюджэтаў;

заключэння ўрачэбна-кансультацыйнай камісіі —для атрымання дашкольнай або спецыяльнай адукацыі на даму, у санаторных дзіцячых садках, санаторных групах, санаторных спецыяльных групах, санаторных групах інтэграванага навучання і выхавання ва ўстановах дашкольнай адукацыі;

заключэння дзяржаўнага цэнтра карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі (далей — ЦКРНіР) —для асоб з АПФР для атрымання спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі ў спецыяльных дзіцячых садках, спецыяльных групах, санаторных спецыяльных групах, санаторных групах інтэграванага навучання і выхавання ва ўстановах адукацыі.

Артыкулам 3 Кодэкса вызначаны дзяржаўныя гарантыі праў грамадзян у сферы адукацыі. Так, у адпаведнасці з пунктам 2 указанага артыкула грамадзяне Рэспублікі Беларусь маюць права на атрыманне ў дзяржаўных установах адукацыі бясплатнай дашкольнай і спецыяльнай адукацыі.

Пры рэалізацыі адукацыйных праграм на платнай аснове заключаецца дагавор аб аказанні паслуг (артыкул 59 Кодэкса).

Спыненне адукацыйных адносін (адлічэнне) ажыццяўляецца ў выпадках і ў парадку, устаноўленых артыкулам 68 Кодэкса.

Датэрміновае спыненне адукацыйных адносін (адлічэнне) па ініцыятыве ўстановы адукацыі ажыццяўляецца ў выпадку бесперапыннай адсутнасці выхаванца на занятках без уважлівых прычын больш за 30 дзён.

Уважлівымі прычынамі адсутнасці могуць прызнавацца такія абставіны, якія аб'ектыўна перашкаджаюць законным прадстаўнікам выхаванца прывесці сваё дзіця ва ўстанову адукацыі, а менавіта:

хвароба дзіцяці;

санаторна-курортнае лячэнне альбо аздараўленне;

знаходжанне дзіцяці на дамашнім рэжыме (па рэкамендацыі ўстановы аховы здароўя);

неспрыяльная эпідэміялагічная сітуацыя, у тым ліку распаўсюджванне інфекцыі, выкліканай каранавірусам COVID-19;

наяўнасць лістка часовай непрацаздольнасці ў законных прадстаўнікоў выхаванца;

адпачынак законных прадстаўнікоў выхаванца;

службовая камандзіроўка законных прадстаўнікоў выхаванца;

выхадныя дні законных прадстаўнікоў выхаванца, у тым ліку тых, хто працуепа рэжыме гнуткага працоўнага часу, па графіку зменнасці, пры прадастаўленні дадатковага вольнага ад працы дня ў тыдзень;

дыстанцыйная работа законных прадстаўнікоў выхаванца ў перыяд эпідэмічнага ўздыму захворвання;

часовая страта працы законных прадстаўнікоў выхаванца або прастой арганізацыі, у якой яны працуюць;

канікулы (летнія — 92 каляндарныя дні, зімовыя — 10 каляндарных дзён, вясновыя —10 каляндарных дзён, ва ўстановах спецыяльнай адукацыі ў залежнасці ад цяжару фізічных і (або) псіхічных парушэнняў —дадатковыя (восеньскія) канікулы працягласцю не больш за 10 дзён);

прадпісанне санітарна-эпідэміялагічнай службы аб закрыцці ўстановы адукацыі;

наступленне надзвычайных абставін, у тым ліку часовае прыпыненне працы транспарту;

непрадбачаныя сямейныя абставіны (пераезд, смерць ці хвароба блізкіх сваякоў) і інш.

Паколькі дзяржавай гарантавана права на атрыманне адукацыі дзецьмі дашкольнага ўзросту, а дашкольная адукацыя не з'яўляецца абавязковай, паказаную меру (датэрміновае спыненне адукацыйных адносін) у дачыненні да дзяцей дашкольнага ўзросту (асабліва тых, якія наведваюць установу адукацыі ў сельскай мясцовасці) неабходна разглядаць з пункту гледжання яе выключнасці, а не эфектыўнасці.

Звяртаем увагу, што на падставе артыкулаў 136 і 265 Кодэкса тэрмін засваення зместу адукацыйнай праграмы дашкольнай адукацыі складае да пяці гадоў дзесяці месяцаў і можа быць павялічаны на адзін год па жаданні законных прадстаўнікоў выхаванцаў, а тэрмін атрымання спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі — на тэрмін ад аднаго года да двух гадоў на падставе заключэння ЦКРНіР.

Да моманту прыёму ў першы клас установы агульнай сярэдняй або спецыяльнай адукацыі і выдання кіраўніком установы дашкольнай адукацыі (далей —УДА), спецыяльнага дзіцячага сада загаду аб спыненні адукацыйных адносін з указаннем падставы адлічэння дзіця з'яўляецца выхаванцам установы адукацыі і можа наведваць яе на агульных падставах.

Арганізацыя груп кароткачасовага знаходжання выхаванцаў ажыццяўляецца ў адпаведнасці з Метадычнымі рэкамендацыямі па арганізацыі адукацыйнага працэсу ў групах кароткачасовага знаходжання (ад 2 да 7 гадзін) ва ўстановах, якія рэалізуюць адукацыйную праграму дашкольнай адукацыі, з улікам выканання санітарна-эпідэміялагічных патрабаванняў.

Звяртаем увагу, што сумесна з зацікаўленымі, пачынаючы з новага навучальнага года, павінна быць забяспечана ў поўнай меры (пры неабходнасці) магчымасць атрымання дашкольнай адукацыі на даму для дзяцей ранняга і дашкольнага ўзросту, якія па медыцынскіх паказаннях пастаянна не могуць наведваць УДА.

У гэтых мэтах Міністэрствам адукацыі распрацавана і зацверджана інструкцыя аб парадку арганізацыі засваення зместу адукацыйнай праграмы дашкольнай адукацыі на даму (пастанова Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь ад 25.07.2022 № 204).

Пералік медыцынскіх паказанняў для атрымання дашкольнай адукацыі на даму вызначаны пастановай Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь ад 03.06.2022 № 50.

ЗАБЕСПЯЧЭННЕ ЗДАРОЎЕЗБЕРАГАЛЬНАГА ПРАЦЭСУ ВА ЎСТАНОВАХ АДУКАЦЫІ НА АСНОВЕ МІЖВЕДАМАСНАГА ЎЗАЕМАДЗЕЯННЯ

Забеспячэнне бяспечных і здароўезберагальных умоў ва ўстановах адукацыі, прафілактыка дзіцячага траўматызму

Падпунктам 4.5 пункта 4 артыкула 19 Кодэкса вызначана, што стварэнне бяспечных умоў пры арганізацыі адукацыйнага працэсу з'яўляецца абавязкам установы адукацыі.

У адпаведнасці з падпунктам 1.8 пункта 1 артыкула 30 Кодэкса навучэнцы маюць права на ахову жыцця і здароўя падчас адукацыйнага працэсу.

Агульныя патрабаванні да мер бяспекі пры арганізацыі адукацыйнага працэсу, арганізацыі працэсу выхавання з навучэнцамі ўключаюць у сябе:

захаванне санітарна-эпідэміялагічных патрабаванняў да абсталявання і зместу памяшканняў (групавыя, спальныя памяшканні, зоны адпачынку (гульняў), агульнага прызначэння (спартыўная і музычная залы, плавальны басейн, іншыя памяшканні)); да памераў, канструкцыі, расстаноўцы дзіцячай, бытавой мэблі, перыядычнасці рассажвання выхаванцаў з улікам іх функцыянальных роставых параметраў і ўстаноўленых стандартаў, а таксама рэкамендацый медыцынскіх работнікаў; распарадку дня выхаванцаў; рэжыму працы выхаванцаў з электроннымі сродкамі навучання;

абсталяванне тэрыторыі і будынка ўстановы адукацыі тэхнічнымі сродкамі бяспекі ў адпаведнасці з патрабаваннямі заканадаўства;

аснашчэнне ўстаноў адукацыі сродкамі выхавання, навучання, вучэбна-нагляднымі дапаможнікамі, гульнямі і гульнявым абсталяваннем, камп'ютарнай тэхнікай, электроннымі сродкамі навучання, спартыўным інвентаром, надворным абсталяваннем дзіцячых гульнявых пляцовак, іншай маёмасцю ў адпаведнасці з пералікамі, вызначанымі Міністэрствам адукацыі для рэалізацыі адукацыйнай праграмы дашкольнай адукацыі, адукацыйных праграм спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі;

улік індывідуальных магчымасцей, здольнасцей і патрэб выхаванцаў пры арганізацыі адукацыйнага працэсу;

выкарыстанне форм, метадаў, сродкаў навучання і выхавання, сучасных адукацыйных і інфармацыйных тэхналогій, адэкватных узроставым і індывідуальным асаблівасцям навучэнцаў;

прымяненне ў адукацыйным працэсе ўстаноў адукацыі методык і тэхналогій навучання і выхавання, заснаваных на выніках навуковых даследаванняў у галіне дашкольнай адукацыі, адпаведных узроставым і індывідуальным магчымасцям навучэнцаў, якія забяспечваюць фарміраванне мадэляў бяспечных паводзін навучэнцаў, ва ўмовах установы адукацыі, паўсядзённым жыцці і ў экстрымальных сітуацыях;

стварэнне ва ўстанове адукацыі ўмоў, неабходных для фарміравання асноў бяспекі жыццядзейнасці ў навучэнцаў;

наяўнасць і перыядычнае абнаўленне на афіцыйных сайтах, інфармацыйных стэндах устаноў адукацыі матэрыялаў па прафілактыцы дзіцячага траўматызму, прапагандзе здаровага ладу жыцця і навучанню навыкам бяспечных паводзін, у тым ліку на дарозе, вадзе і паблізу вадаёмаў, пры пажарах і інш., забеспячэнню грамадскай бяспекі і парадку дзеянняў педагагічных работнікаў і выхаванцаў пры ўзнікненні сітуацый, якія ствараюць небяспеку прычынення шкоды іх жыццю і здароўю;

іншыя патрабаванні.

У гэтых мэтах Міністэрствам адукацыі распрацаваны Правілы бяспекі арганізацыі адукацыйнага працэсу, арганізацыі працэсу выхавання пры рэалізацыі адукацыйнай праграмы дашкольнай адукацыі, правілы бяспекі арганізацыі адукацыйнага працэсу, арганізацыі выхаваўчага працэсу пры рэалізацыі адукацыйных праграм спецыяльнай адукацыі (далей – Правілы). Правіламі вызначаны патрабаванні да арганізацыі прапускнога рэжыму, бяспечнага знаходжання выхаванцаў ва ўстанове адукацыі і на яе тэрыторыі, па забеспячэнні бяспекі выхаванцаў пры арганізацыі прагулкі, правядзенні экскурсіі і інш.

За стварэнне здаровых і бяспечных умоў пры арганізацыі адукацыйнага працэсу ва ўстанове адукацыі адказвае кіраўнік установы адукацыі, педагагічныя работнікі нясуць персанальную адказнасць у адпаведнасці з палажэннямі Адзінага кваліфікацыйнага даведніка пасад служачых «Пасады служачых, занятых у адукацыі» (выпуск 28), зацверджанага пастановай Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь ад 29 ліпеня 2020 г. № 69 (далей – АКДПС). Звяртаем увагу, што дадзенае палажэнне павінна быць у абавязковым парадку замацавана ў службовых абавязках педагагічных работнікаў.

Неабходна не радзей за адзін раз на паўгоддзе разглядаць пытанні стану траўматызму выхаванцаў і забеспячэння бяспекі іх жыццядзейнасці ва ўстанове адукацыі на пасяджэннях калегій структурных падраздзяленняў гарадскіх, раённых, абласных (Мінскага гарадскога) выканаўчых камітэтаў, мясцовых адміністрацый раёнаў у гарадах, якія ажыццяўляюць дзяржаўна-ўладныя паўнамоцтвы ў сферы адукацыі (далей — органаў кіравання адукацыяй), сістэматычна аналізаваць прычыны атрымання траўм выхаванцамі ва ўстанове адукацыі, выпраўляць умовы, якія ім спрыяюць, планаваць і праводзіць мерапрыемствы з улікам распрацаваных рэгіянальных міжведамасных комплексаў першачарговых мер па прафілактыцы і папярэджанні траўматызму навучэнцаў ва ўстановах адукацыі.

У гэтых мэтах неабходна:

забяспечыць асаблівы кантроль за выкананнем патрабаванняў нарматыўных прававых актаў, палажэнняў інструктыўна-метадычных пісьмаў, рашэнняў калегій Міністэрства адукацыі ў частцы забеспячэння бяспечных умоў знаходжання навучэнцаў, выключэння магчымасці стварэння перадумоў для ўзнікнення надзвычайных сітуацый;

пастаянна праводзіць агляд і абследаванне будынкаў, збудаванняў, абсталявання (гульнявага, спартыўнага і надворнага) і інвентару на прадмет іх бяспечнай эксплуатацыі;

прымаць неадкладна адпаведныя меры рэагавання пры незабеспячэнні бяспечных умоў знаходжання выхаванцаў ва ўстанове адукацыі ў мэтах выключэння выпадкаў халатнага стаўлення педагагічных і іншых працаўнікоў да сваіх службовых абавязкаў;

працягваць правядзенне мерапрыемстваў па ўмацаванні матэрыяльна-тэхнічнай базы ўстаноў адукацыі, у тым ліку абсталяванні сістэмамі бяспекі (сістэмамі відэаназірання, аўтаматычнай пажарнай сігналізацыі і абвяшчэння аб пажары, перадачы паведамленняў аб пажары «Маланка», ручнымі сістэмамі трывожнай сігналізацыі), паэтапнай устаноўцы на дзвярах запасных выхадаў электрамагнітных замкоў з функцыяй аўтаматычнай разблакіроўкі пры надзвычайнай сітуацыі, на агароджы тэрыторыі (варотах, брамках) электрамеханічных замкоў і дамафонных сістэм з магчымасцю дыстанцыйнага кіравання, званкоў; стварэнні на базе ўстаноў адукацыі аўтапляцовак з дарожнай разметкай, аўтагарадкоў і інш.;

уключаць пытанні прафілактыкі вулічнага і бытавога траўматызму, захавання правіл паводзін дзяцей на дарозе, вадзе і паблізу вадаёмаў, папярэджання пажараў, дарожна-транспартных здарэнняў з удзелам непаўналетніх у тэматычныя мерапрыемствы інфармацыйна-тлумачальнай і выхаваўча-прафілактычнай накіраванасці з выхаванцамі і іх законнымі прадстаўнікамі, педагагічнымі работнікамі (абласныя (раённыя, гарадскія) акцыі і конкурсы, «бацькоўскія ўніверсітэты», онлайн-форумы, інтэрактыўныя пляцоўкі, заняткі з праглядам навучальных фільмаў, квэсты і інш.);

арганізоўваць дыстанцыйнае інфармаванне законных прадстаўнікоў выхаванцаў аб тэматычных мерапрыемствах, якія праводзяць па пытаннях аховы жыцця і здароўя дзяцей, забеспячэння іх бяспечнай жыццядзейнасці, прафілактыцы дзіцячага траўматызму, аб адказнасці законных прадстаўнікоў выхаванцаў за пакіданне дзяцей у небяспецы, у тым ліку з дапамогай мабільнай сувязі, бацькоўскіх чатаў у месэнджэрах і сацыяльных сетках («Telegram», «Instagram», «WhatsApp», «ВКонтакте», «Viber» і інш.);

ажыццяўляць выпуск тэматычных брашур, памятак, буклетаў для выхаванцаў і іх законных прадстаўнікоў па ўказаных напрамках у межах міжведамаснага ўзаемадзеяння;

аператыўна інфармаваць кіраўніцтва аб надзвычайных сітуацыях ва ўстанове адукацыі;

асвятляць эфектыўны вопыт педагагічных работнікаў, законных прадстаўнікоў выхаванцаў па гэтым напрамку ў сродках масавай інфармацыі.

Забеспячэнне псіхалагічнай бяспекі выхаванцаў ва ўстанове адукацыі

Адной з найважнейшых задач установы адукацыі з'яўляецца стварэнне ўмоў, якія забяспечваюць псіхалагічную бяспеку, накіраваную на абарону выхаванцаў ад негатыўных уздзеянняў і прагназаванне магчымых пагроз з мэтай папярэджання парушэнняў у станаўленні іх асобы.

Выхавальнікі дашкольнай адукацыі павінны звяртаць увагу на наяўнасць псіхалагічных праблем у развіцці асобы выхаванца, актыўна выкарыстоўваць у адукацыйным працэсе псіхалагічныя веды, накіраваныя на рашэнне канфліктных сітуацый, стварэнне спрыяльнага псіхалагічнага клімату ў дзіцячых калектывах.

Педагогам-псіхолагам устаноў адукацыі неабходна ажыццяўляць рэалізацыю комплексу мерапрыемстваў, накіраваных на псіхалагічнае вывучэнне выхаванцаў і іх сем'яў для забеспячэння індывідуальнага падыходу да іх на працягу ўсяго перыяду навучання, іх паўнавартаснае развіццё, садзейнічанне ў папярэджанні, рашэнні псіхалагічных праблем у выхаванцаў, павышэнне псіхалагічнай культуры ўдзельнікаў адукацыйнага працэсу.

Звяртаем увагу на няўхільнае выкананне загаду Міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь ад 15 лютага 2018 г. № 119 а «Аб мерах, накіраваных на прафілактыку здзяйснення злачынстваў ва ўстановах адукацыі ў дачыненні да навучэнцаў» і Алгарытму інфармавання педагагічнымі работнікамі бацькоў, апекуноў, папячыцеляў навучэнцаў і (або) супрацоўнікаў унутраных спраў аб наяўнасці прыкмет гвалту ў дачыненні да непаўналетніх, асноўнай мэтай якога з'яўляецца своечасовая дапамога ў рэабілітацыі непаўналетніх, якія падвергліся гвалту.

Звяртаем увагу, што працягвае функцыянаваць Рэспубліканскі цэнтр псіхалагічнай дапамогі (далей — Цэнтр), асноўнай дзейнасцю якога з'яўляецца забеспячэнне аказання комплекснай псіхалагічнай дапамогі і сацыяльна-педагагічнай падтрымкі ўдзельнікаў адукацыйнага працэсу ў крызісных сітуацыях.

У цэнтры працуе Сучасны шматстаронкавы інтэрнэт-сайт(https://rcpp.by). Сайт змяшчае інфармацыю аб цэнтры, кантакты спецыялістаў, навіны і анонсы мерапрыемстваў, якія праводзяцца, а таксама асобныя блокі актуальнай і даступна выкладзенай інфармацыі, карыснай для законных прадстаўнікоў выхаванцаў і педагагічных работнікаў.

На сайце створаны чат, які дае магчымасць ананімнага звароту за дапамогай або падтрымкай у крытычнай сітуацыі кожнаму дзіцяці, яго законным прадстаўнікам і педагагічным работнікам па ўсёй тэрыторыі Рэспублікі Беларусь. Для зручнасці карыстальнікаў створана мабільная версія сайта.

Па запыце ўстаноў адукацыі педагогі цэнтра праводзяць прафілактычную работу з выхаванцамі, іх законнымі прадстаўнікамі, педагагічнымі работнікамі ўстаноў адукацыі.

У мэтах інфармавання ўдзельнікаў адукацыйнага працэсу рэкамендуецца размясціць інфармацыю аб дзейнасці Цэнтра з указаннем адраса яго інтэрнэт-сайта, тэлефона на інфармацыйных стэндах, афіцыйных інтэрнэт-сайтах устаноў адукацыі, у бацькоўскіх чатах у мэсанджэрах і сацыяльных сетках.

Прафілактыка сямейнага недабрабыту павінна заставацца прыярытэтнай у рабоце ўстаноў адукацыі, паколькі захаванне дзіцяці ў роднай сям'і з'яўляецца самым эфектыўным вынікам міжведамаснага ўзаемадзеяння.

Пры гэтым неабходна кіравацца патрабаваннямі пастановы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 15 студзеня 2019 г. № 22 «Аб прызнанні дзяцей, якія знаходзяцца ў сацыяльна небяспечным становішчы».

Звяртаем увагу на недапушчальнасць:

правядзення абследавання ўмоў жыцця і выхавання дзіцяці і сацыяльнага расследавання толькі педагагічнымі работнікамі без прыцягнення іншых суб'ектаў прафілактыкі;

вызначэння мерапрыемстваў па ліквідацыі прычын і ўмоў недабрабыту дзяцей установамі адукацыі самастойна без уліку кампетэнцыі суб'ектаў прафілактыкі;

разгляду на пасяджэнні Савета па прафілактыцы безнагляднасці і правапарушэнняў вынікаў сацыяльнага расследавання без удзелу законных прадстаўнікоў выхаванцаў і зацікаўленых суб'ектаў прафілактыкі.

Важна адзначыць, што ў пастанове дакладна вызначаны крытэрыі і паказчыкі сацыяльна небяспечнага становішча, пералічаны ўсе суб'екты прафілактыкі сямейнага недабрабыту і іх кампетэнцыі, а таксама вызначаны парадак правядзення сацыяльнага расследавання і разгляду яго вынікаў.

Асноўныя патрабаванні да парадку дзеянняў дзяржаўных органаў, дзяржаўных і іншых арганізацый па выяўленні неспрыяльнай для дзяцей абстаноўкі, механізм міжведамаснага ўзаемадзеяння ў пытаннях правядзення сацыяльнага раследавання і арганізацыі працы з сем'ямі адлюстраваны ў метадычных рэкамендацыях па міжведамаснымузаемадзеянні дзяржаўных органаў, дзяржаўных і іншых арганізацый пры выяўленні неспрыяльнай для дзяцей абстаноўкі, правядзенні сацыяльнага раследавання, арганізацыі працы з сем'ямі, дзе дзеці прызнаны ўзнаходжанні ў сацыяльна небяспечным становішчы, зацверджаных намеснікам Міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь 1 кастрычніка 2019г.

СТВАРЭННЕ РАЗВІВАЮЧАГА ПРАДМЕТНА-ПРАСТОрАваГА АСЯРОДДЗЯ, якое ЗАБЯСПЕЧвае ў ТЫМ ЛІКУ ЗАДАВАЛЕННЕ АСАБЛІВЫХ АДУКАЦЫЙНЫХ ПАТРэб ВЫХАВАЛЬНІКАЎ З аПФР

Развіваючае прадметна-прасторавае асяроддзе ва ўстановах адукацыі павінна быць:

змястоўна насычаным у адпаведнасці з узроставымі і індывідуальнымі магчымасцямі выхаванцаў, зместам адукацыйнай праграмы дашкольнай адукацыі, адукацыйных праграм спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі;

трансфармуемай пры змене адукацыйнай сітуацыі і з улікам зменлівых інтарэсаў і пазнавальных магчымасцей выхаванцаў;

поліфункцыянальным у мэтах разнастайнага выкарыстання складнікаў прадметнага асяроддзя (прадметаў, якія не валодаюць жорстка замацаваным спосабам ужывання, прыдатных для выкарыстання ў розных відах дзіцячай актыўнасці, у тым ліку ў якасці прадметаў-замяшчальнікаў у дзіцячай гульні);

варыятыўным для забеспячэння ў групавых памяшканнях прасторы для гульнявай дзейнасці, канструявання, мадэлявання, адзіноты, іншых мэт і наяўнасці разнастайных матэрыялаў для самастойнай творчай дзейнасці выхаванцаў у адпаведнасці з іх выбарам;

даступным для выхаванцаў, у тым ліку для выхаванцаў з АПФР, з інваліднасцю (ва ўсіх памяшканнях, дзе ажыццяўляецца адукацыйны працэс, да ўсіх гульняў, цацак, вучэбных выданняў, неабходных для розных відаў дзіцячай дзейнасці);

бяспечным для выхаванцаў, якое забяспечвае надзейнасць і бяспеку выкарыстання ўсіх яго элементаў і адпавядае ўзроставым і псіхафізічным асаблівасцям выхаванцаў.

У 2022/2023 навучальным годзе неабходна працягваць правядзенне мерапрыемстваў па стварэнні даступнага асяроддзя жыццядзейнасці ва ўстановах адукацыі з улікам комплекснага падыходу. Пры стварэнні даступнага асяроддзя трэба кіравацца спецыфічнымі санітарна-эпідэміялагічнымі патрабаваннямі да зместу і эксплуатацыі ўстаноў адукацыі, зацверджанымі пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 07.08.2019 № 525 (дадатак 3), будаўнічымі нормамі СН 3.02.12-2020«Асяроддзе прабывання для фізічна аслабленых асоб», зацверджанымі пастановай Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь ад 13.11.2020 № 6, метадычнымі рэкамендацыямі па вызначэнні даступнасці аб'ектаў і адаптацыі паслуг, якія прадстаўляюцца насельніцтву, з улікам асаблівых патрэб інвалідаў, зацверджаных пратаколам пасяджэння калегіі Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь ад 21.2018 № 2-3.

Звяртаем увагу, што паказчык «Забеспячэнне даступнага асяроддзя жыццядзейнасці для асоб з інваліднасцю з улікам комплекснага падыходу» (устанаўліваецца на аснове анкеты па вызначэнні даступнасці аб'ектаў і паслуг) уключаны ў крытэрыі і паказчыкі дзейнасці ўстаноў адукацыі, органаў кіравання адукацыяй, зацверджаныя загадам Міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь ад 25.05.2022 № 370.

Удасканаленне якасці адукацыйнага працэсу, забеспячэнне яго карэкцыйнай накіраванасці пры працы з асобамі з асаблівасцямі псіхафізічнага развіцця

Агульныя патрабаванні да арганізацыі адукацыйнага працэсу ва ўстановах адукацыі вызначаны Кодэксам, адукацыйным стандартам, вучэбнай праграмай дашкольнай адукацыі, тыпавым вучэбным планам, тыпавым вучэбным планам спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі, праграмамі спецыяльнай адукацыі.

Пры гэтым адукацыйны працэс трэба арганізоўваць такім чынам, каб захаваць самабытнасць і спецыфіку дашкольнага дзяцінства, разглядаць занятак (спецыяльна арганізаваная форма ўзаемадзеяння педагагічнага работніка з выхаванцам) як магчымасць займацца з дзіцем нечым цікавым і карысным для яго развіцця. Асновай навучання і выхавання з'яўляецца разнастайная дзейнасць дзяцей, якая адпавядае іх узроставым і індывідуальным магчымасцям.

Развіццёвае індывідуальна арыентаванае навучанне можа праводзіцца франтальна або па падгрупах з улікам індывідуальнасці кожнага дзіцяці (наяўнасць вопыту, магчымасцей, тэмпу, асобасных цяжкасцей і г. д.).

У пачатку і канцы тыдня павінны прадугледжвацца заняткі, аблегчаныя па змесце і разумовай нагрузцы.

Дамашнія заданні ва ўсіх узроставых групах задавацца не павінны.

Забараняецца праводзіць заняткі ў прыёмных-распранальных, спальнях, абсталяваных стацыянарнымі ложкамі.

Мова навучання і выхавання

Звяртаем увагу, што выбар мовы навучання і выхавання пры рэалізацыі адукацыйнай праграмы дашкольнай адукацыі ажыццяўляецца ў адпаведнасці з артыкулам 82 Кодэкса.

Навучанне і выхаванне пры рэалізацыі адукацыйнай праграмы дашкольнай адукацыі ажыццяўляецца на адной з дзяржаўных моў Рэспублікі Беларусь. Мова навучання і выхавання вызначаецца заснавальнікам установы адукацыі з улікам пажаданняў законных прадстаўнікоў непаўналетніх навучэнцаў пры наяўнасці такой магчымасці.

Права грамадзян на выбар навучання і выхавання на адной з дзяржаўных моў Рэспублікі Беларусь забяспечваецца развіццём сеткі ўстаноў адукацыі, груп з беларускай і рускай мовамі навучання і выхавання, выпускам вучэбных выданняў на беларускай і рускай мовах.

Згодна з артыкулам 21 Закона Рэспублікі Беларусь ад 26 студзеня 1990 г. «Аб мовах у Рэспубліцы Беларусь» кіраўнікі і педагагічныя работнікі сістэмы адукацыі павінны валодаць беларускай і рускай мовамі.

З улікам пажаданняў законных прадстаўнікоў выхаванцаў установы адукацыі фарміруюць групы, якія арганізуюць адукацыйны працэс як на рускай, так і на беларускай мовах. Пры камплектаванні груп трэба максімальна ўлічваць пажаданні законных прадстаўнікоў непаўналетніх навучэнцаў адносна выбару мовы навучання (руская, беларуская), магчымасць далейшага атрымання адукацыі на беларускай мове ва ўстановах агульнай сярэдняй адукацыі.

Пры адсутнасці дастатковай колькасці дзяцей для фарміравання асобнай групы ва ўстановах адукацыі ствараюцца неабходныя ўмовы для атрымання выхаванцамі адукацыі на беларускай (рускай) мове.

Адукацыйны працэс у групах з беларускай мовай навучання арганізуецца на беларускай мове. Выключэнне складаюць гадзіны, адведзеныя на вывучэнне адукацыйнай вобласці «Развіццё гаворкі і культура моўных зносін» вучэбнай праграмы дашкольнай адукацыі («Развіццё гаворкі» тыпавога вучэбнага плана спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі).

З мэтай стварэння максімальна спрыяльных умоў для развіцця маўленчых навыкаў, далучэння выхаванцаў да беларускай нацыянальнай культуры, паспяховасці фарміравання дзвюхмоўя павінна стварацца камунікатыўнае асяроддзе, якое забяспечвае ўключэнне дзвюх моў у разнастайныя віды дзіцячай дзейнасці, а таксама правядзенне спецыяльна арганізаваных форм адукацыйнага працэсу ў адпаведнасці са зместам вучэбнай праграмы дашкольнай адукацыі. Варта звярнуць увагу на стварэнне адпаведнага развіваючага прадметна-прасторавага асяроддзя, павышэнне прафесійнага ўзроўню педагагічных работнікаў у пытаннях лінгвістычнага і маўленчага развіцця выхаванцаў ва ўмовах блізкароднаснага дзвюхмоўя.

У адпаведнасці з пажаданнямі законных прадстаўнікоў выхаванцаў па рашэнні мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў, узгодненым з Міністэрствам адукацыі, могуць стварацца групы ва УДА, у якіх выхаванцы вывучаюць мову нацыянальнай меншасці.

Навукова-метадычнае забеспячэнне дашкольнай адукацыі, спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі

У адпаведнасці з пунктам 3 артыкула 143 Кодэкса тыпавы вучэбны план дашкольнай адукацыі з'яўляецца кампанентам вучэбна-праграмнай дакументацыі і ўстанаўлівае пералік адукацыйных абласцей, колькасць вучэбных гадзін на іх вывучэнне па групах выхаванцаў, максімальны дапушчальны аб'ём вучэбнай нагрузкі і агульную колькасць вучэбных гадзін у тыдзень.

Тыпавы вучэбны план дашкольнай адукацыі з'яўляецца падставай для распрацоўкі вучэбных планаў устаноў адукацыі, іншых устаноў адукацыі (пункт 4 артыкул 143 Кодэкса).

Пры складанні вучэбнага плана ўстановы адукацыі неабходна ўлічваць наяўнасць ва ўстанове адукацыі спецыяльных груп, груп інтэграванага навучання і выхавання, санаторных спецыяльных груп, санаторных груп інтэграванага навучання і выхавання.

Пры наяўнасці ва ўстанове адукацыі спецыяльнай групы, санаторнай спецыяльнай групы вучэбны план установы адукацыі дапаўняецца пералікам адукацыйных абласцей, карэкцыйных заняткаў з улікам структуры і ступені цяжкасці парушэнняў выхаванцаў і тыпавога вучэбнага плана спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі.

Пры наяўнасці ва ўстанове адукацыі групы інтэграванага навучання і выхавання, санаторнай групы інтэграванага навучання і выхавання распрацоўваецца вучэбны план інтэграванага навучання і выхавання на ўзроўні дашкольнай адукацыі на бягучы навучальны год, які з'яўляецца дадаткам да вучэбнага плана ўстановы адукацыі. У вучэбным плане ўстановы адукацыі групы інтэграванага навучання і выхавання, санаторныя групы інтэграванага навучання і выхавання адзначаюцца сімвалам «*».

На аснове тыпавога вучэбнага плана дашкольнай адукацыі, індывідуальнай вучэбнай праграмы для выхаванца з асаблівымі індывідуальнымі адукацыйнымі патрэбнасцямі ўстановай адукацыі распрацоўваецца індывідуальны вучэбны план. Індывідуальны вучэбны план зацвярджаецца кіраўніком установы адукацыі і ўстанаўлівае асаблівасці атрымання дашкольнай адукацыі выхаванцамі з улікам іх магчымасцей, здольнасцей і патрэбнасцей, а таксама выхаванцамі, час знаходжання якіх ва ўстанове адукацыі зменшаны па жаданні іх законных прадстаўнікоў.

Вучэбная праграма дашкольнай адукацыі распрацавана з улікам патрабаванняў адукацыйнага стандарту, вызначае мэты і задачы вывучэння адукацыйных абласцей, іх змест, віды вучэбнай дзейнасці, рэкамендуемыя формы і метады навучання і выхавання.

Мэтай вучэбнай праграмы дашкольнай адукацыі з'яўляецца рознабаковае развіццё асобы выхаванца ранняга і дашкольнага ўзросту ў адпаведнасці з яго ўзроставымі і індывідуальнымі магчымасцямі, здольнасцямі і патрэбнасцямі, фарміраванне ў яго маральных норм, кампетэнцый, неабходных для набыцця сацыяльнага вопыту, падрыхтоўкі да працягу адукацыі.

Вучэбная праграма дашкольнай адукацыі вызначае асноўныя прынцыпы, мэты і задачы адукацыі выхаванцаў ранняга і дашкольнага ўзросту.

Рэалізацыя зместу вучэбнай праграмы садзейнічае фарміраванню ў выхаванцаў грамадзянскасці, патрыятызму і нацыянальнай самасвядомасці на аснове дзяржаўнай ідэалогіі, маральнай, эстэтычнай культуры і культуры ў галіне аховы навакольнага асяроддзя і прыродакарыстання, культуры здароўя, фізічнай культуры асобы дзіцяці, гуманнага стаўлення да сябе і навакольнага свету, эмацыйнай спагадлівасці, здольнасці да суперажывання на аснове разнастайнага адукацыйнага зместу; забеспячэнню рознабаковага развіцця асобы дзіцяці, а таксама стварэнню ўмоў для яго ранняй сацыялізацыі; развіццю пазнавальнай актыўнасці, дапытлівасці, імкнення да самастойнага пазнання і разважання, разумовых здольнасцей і гаворкі дзіцяці; далучэнню выхаванцаў да агульначалавечых каштоўнасцей; забеспячэнню пераемнасці паміж дашкольнай адукацыяй і І ступенню агульнай сярэдняй адукацыі.

Вучэбная праграма дашкольнай адукацыі з'яўляецца комплекснай, і яе змест выкладзены з улікам асноўных напрамкаў развіцця выхаванца: фізічны, сацыяльна-маральны і асобасны, пазнавальны, маўленчы, эстэтычны, якія рэалізуюцца з дапамогай зместу адукацыйных абласцей: «Фізічная культура», «Дзіця і грамадства», «Элементарныя матэматычныя ўяўленні», «Дзіця і прырода», «Развіццё маўлення і культура маўленчых зносін», «Развитие речи и культура речевого общения», «Падрыхтоўка да навучання грамаце», «Выяўленчае мастацтва», «Музычнае мастацтва», «Мастацкая літаратура».

Змест у адукацыйных галінах прадстаўлены па гадах жыцця дзіцяці: ад нараджэння да аднаго года, ад аднаго да двух гадоў, ад двух да трох гадоў, ад трох да чатырох гадоў, ад чатырох да пяці гадоў, ад пяці да шасці гадоў, ад шасці да сямі гадоў з улікам значнасці кожнага перыяду жыцця ў яго развіцці, хуткасці і інтэнсіўнасці штогадовых псіхічных новаўтварэнняў у пазнавальнай, фізічнай, сацыяльна-маральнай, эстэтычнай і эмацыянальнай сферах.

У змесце вучэбнай праграмы закладзеныя выхаваўчы, развіваючы, навучальны, творчы патэнцыялы, якія забяспечваюць выхаванцам сацыяльную паспяховасць, развіццё агульных і спецыяльных здольнасцей да розных відаў дзейнасці і творчасці, гатоўнасць да паспяховага пераходу на наступны ўзровень адукацыі.

У кожнай адукацыйнай галіне сфармулявана агульная мэтавая накіраванасць, якая адносіцца да ўсіх узростаў і задае канчатковую выніковасць, а адукацыйныя задачы і змест адукацыйнай работы па рэалізацыі гэтай агульнай мэты аднесены да ўзроставых груп выхаванцаў.

Змест вучэбнай праграмы рэалізуецца праз арганізацыю розных відаў дзіцячай дзейнасці або іх інтэграцыю з выкарыстаннем разнастайных форм і метадаў работы, выбар якіх ажыццяўляецца педагагічнымі работнікамі самастойна ў залежнасці ад кантынгенту дзяцей, асаблівасцейзасваення імі адукацыйнай праграмы дашкольнай адукацыі і рашэння канкрэтных адукацыйных задач. Такі падыход дазваляе творча і правільна арганізоўваць адукацыйны працэс.

Змест вучэбнай праграмы ўключае формы арганізацыі адукацыйнага працэсу, сродкі і метады засваення гэтага зместу.

Асноўнымі формамі арганізацыі адукацыйнага працэсу з'яўляюцца гульня, занятак. Акрамя асноўных форм арганізацыі адукацыйнага працэсу, могуць выкарыстоўвацца іншыя: экскурсія, назіранне, дзяжурства, адукацыйная сітуацыя і інш.

Рэкамендуемыя метады (інфармацыйна-рэцэптыўныя, рэпрадуктыўныя, праблемнага выкладу, эўрыстычныя, даследчыя і інш.) адрозніваюцца разнастайнасцю і адпавядаюць як узроставым асаблівасцям дзяцей, так і спецыфіцы засваення самога зместу, дзякуючы чаму ствараюцца ўмовы для паспяховай рэалізацыі пастаўленых адукацыйных задач.

Максімальная нагрузка на выхаванцаў ранняга і дашкольнага ўзросту пры правядзенні спецыяльна арганізаваных форм адукацыйнага працэсу — гульняў (заняткаў), рэгламентаваных тыпавым вучэбным планам дашкольнай адукацыі, тыпавым вучэбным планам спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі, колькасць і віды заняткаў, іх працягласць і месца ў распарадку дня павінны вызначацца педагагічным работнікам у адпаведнасці з вучэбнай праграмай дашкольнай адукацыі, праграмамі спецыяльнай адукацыі, вучэбным планам УДА, распрацаваным і зацверджаным ва ўстаноўленым заканадаўствам парадку, з улікам стану здароўя, псіхафізіялагічнай падрыхтаванасці выхаванцаў.

Нерэгламентаваная дзейнасць выхаванцаў, якая рэалізуецца ва ўмовах спецыяльна створанага развіваючага прадметна-прасторавага асяроддзя, таксама накіравана на рашэнне адукацыйных задач. Забяспечвае выбар кожным дзіцём дзейнасці па інтарэсах і дазваляе яму ўзаемадзейнічаць з аднагодкамі, дарослымі ці дзейнічаць індывідуальна.

Звяртаем увагу, што спецыяльна арганізаваная дзейнасць і нерэгламентаваная дзейнасць на працягу дня з размеркаваннем часу на аснове рэкамендацый органаў і ўстаноў, якія ажыццяўляюць дзяржаўны санітарны нагляд, з'яўляюцца ўзаемадапаўняльнымі.

З мэтай стварэння аптымальных умоў для навучання і выхавання дзяцей дашкольнага ўзросту ва ўмовах блізкароднаснага (беларуска-рускага) білінгвізму тыпавым вучэбным планам прадугледжана засваенне імі дзвюх дзяржаўных моў як у спецыяльна арганізаванай, так і нерэгламентаванай дзейнасці.

Рэкамендуецца рэалізоўваць змест адукацыйнай вобласці «Развіццёмаўлення і культура маўленчыхзносін» ва УДА з рускай мовай навучання і выхавання, адукацыйнай вобласці «Развитие речи и культура речевого общения» — ва ўстановах адукацыі з беларускай мовай навучання і выхавання ў групе другога ранняга ўзросту (ад 1 года да 2 год), першай малодшай (ад 2 да 3 гадоў), у першым паўгоддзі ў другой малодшай групе (ад 3 да 4 гадоў) у нерэгламентаванай дзейнасці. З другога паўгоддзя ў другой малодшай групе (ад 3 да 4 гадоў) рэалізацыя зместу названых адукацыйных абласцей ва УДВ ажыццяўляецца ў спецыяльна арганізаванай дзейнасці ў адпаведнасці з тыпавым вучэбным планам дашкольнай адукацыі.

Пры рэалізацыі зместу адукацыйнай вобласці «Мастацкая літаратура» ў спецыяльна арганізаванай дзейнасці ў групе другога ранняга ўзросту (ад 1 да 2 гадоў), першай малодшай (ад 2 да 3 гадоў), другой малодшай групе (ад 3 да 4 гадоў) ва ўстановах адукацыі з рускай мовай навучання і выхавання выкарыстоўваюцца творы мастацкай літаратуры і фальклору на беларускай мове, ва ўстановах адукацыі з беларускай мовай навучання і выхавання - творы мастацкай літаратуры і фальклору на рускай мове. Пачынаючы з сярэдняй групы (ад 4 да 5 гадоў) у спецыяльна арганізаванай дзейнасці выкарыстоўваюцца творы мастацкай літаратуры і фальклору на рускай і беларускай мовах.

На аснове вучэбнай праграмы дашкольнай адукацыі ўстановай адукацыі распрацоўваецца індывідуальная вучэбная праграма для выхаванца з асаблівымі індывідуальнымі адукацыйнымі патрэбамі. Указаная праграма зацвярджаецца кіраўніком установы адукацыі і вызначае мэты і задачы вывучэння адукацыйных абласцей, іх змест, час на вывучэнне асобных тэм, віды вучэбнай дзейнасці, рэкамендуемыя формы і метады навучання і выхавання выхаванцаў з асаблівымі індывідуальнымі адукацыйнымі патрэбамі.

Адукацыйны працэс у спецыяльных дзіцячых садах ажыццяўляецца з выкарыстаннем тыпавога вучэбнага плана спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі (артыкул 283 Кодэкса).

Тыпавы вучэбны план спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі ўстанаўлівае пералік адукацыйных абласцей, колькасць вучэбных гадзін на іх вывучэнне па групах выхаванцаў, колькасць вучэбных гадзін на правядзенне карэкцыйных заняткаў, максімальны дапушчальны аб'ём вучэбнай нагрузкі і агульная колькасць вучэбных гадзін у тыдзень.

Пералік адукацыйных абласцей і колькасць вучэбных гадзін на вывучэнне асобных адукацыйных абласцей у тыпавым вучэбным плане спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі вызначаюцца ў залежнасці ад магчымасцей засваення зместу адукацыйных абласцей асобнымі катэгорыямі выхаванцаў з асаблівасцямі псіхафізічнага развіцця і могуць не супадаць з пералікам адукацыйных абласцей і колькасцю вучэбных гадзін на вывучэнне асобных адукацыйных абласцей, вызначанымі тыпавым вучэбным планам дашкольнай адукацыі.

Пералік карэкцыйных заняткаў у тыпавым вучэбным плане спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі ўключае карэкцыйныя заняткі для розных катэгорый выхаванцаў з АПФР. Вучэбныя гадзіны, вызначаныя на правядзенне карэкцыйных заняткаў, не ўлічваюцца ў максімальную дапушчальную вучэбную нагрузку ў тыдзень на аднаго выхаванца.

На аснове тыпавога вучэбнага плана спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі, праграм спецыяльнай адукацыі распрацоўваецца вучэбны план спецыяльнага дзіцячага сада, іншай арганізацыі, індывідуальнага прадпрымальніка, якія ажыццяўляюць адукацыйную дзейнасць, на бягучы навучальны год, які зацвярджаецца кіраўніком спецыяльнага дзіцячага сада, іншай арганізацыі, якая ажыццяўляе адукацыйную дзейнасць, індывідуальным прадпрымальнікам, які ажыццяўляе адукацыйную дзейнасць (далей — вучэбны план спецыяльнага дзіцячага сада).

Выбар карэкцыйных заняткаў для ўключэння ў вучэбны план спецыяльнага дзіцячага сада ажыццяўляецца з улікам рэкамендацый ЦКРНіР.

Вучэбны план цэнтра карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі для выхаванцаў з цяжкімі, множнымі парушэннямі ў фізічным і (або) псіхічным развіцці ўключае ў сябе пералік адукацыйных абласцей, якія змяшчаюць асновы ведаў аб навакольным свеце, даступныя для засваення названымі асобамі, а таксама забяспечваюць набыццё імі навыкаў самаабслугоўвання. Вучэбныя гадзіны, прадугледжаныя вучэбным планам цэнтра карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі для выхаванцаў з цяжкімі, множнымі парушэннямі ў фізічным і (або) псіхічным развіцці вызначаны на правядзенне карэкцыйных заняткаў, не ўлічваюцца ў максімальным дапушчальным аб'ёме вучэбнай нагрузкі ў тыдзень на аднаго выхаванца.

На аснове вучэбнага плана цэнтра карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі для выхаванцаў з цяжкімі, шматлікімі парушэннямі ў фізічным і (або) псіхічным развіцці ЦКРНіР распрацоўваюць вучэбны план на бягучы навучальны год.

Змест адукацыйных абласцей тыпавога вучэбнага плана спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі, вучэбнага плана цэнтра карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі для выхаванцаў з цяжкімі, шматлікімі парушэннямі ў фізічным і (або) псіхічным развіцці вызначаецца праграмамі спецыяльнай адукацыі.

Нараўне з адпаведнымі праграмамі спецыяльнай адукацыі для дзяцей з цяжкасцямі ў навучанні, з парушэннямі функцый апорна-рухальнага апарату рэкамендуецца выкарыстоўваць вучэбную праграму дашкольнай адукацыі. Спецыфіка яе рэалізацыі для дзяцей гэтых катэгорый вызначаецца ўмовамі, выбарам сродкаў, форм, метадаў, спецыяльных прыёмаў навучання выхаванцаў; арганізацыяй адаптыўнага адукацыйнага асяроддзя з улікам патрэб дзяцей.

Адукацыйны працэс з дзецьмі з парушэннямі зроку ва ўстановах адукацыі рэкамендуецца ажыццяўляць у адпаведнасці з адаптаваным зместам вучэбнай праграмы спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі для дзяцей з парушэннямі зроку. Пры гэтым назвы і структуру раздзелаў, змест вучэбнага матэрыялу неабходна суадносіць з вучэбнай праграмай дашкольнай адукацыі.

Электронныя версіі праграм спецыяльнай адукацыі, адаптаванага варыянту вучэбнай праграмы спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі для дзяцей з парушэннямі зроку размешчаны на нацыянальным адукацыйным партале https://adu.by ў раздзеле «Адукацыйны працэс. 2022/2023 навучальны год/ Спецыяльная адукацыя» (https://adu.by/ru/homepage/obrazovatelnyj-protsess-2022-2023-uchebnyj-god/spetsial-noe-obrazovanie-2022-2023.html ) і на сайце http: //asabliva.by у раздзеле «Вучэбныя планы, праграмы, падручнікі, дапаможнікі».

Карэкцыйныя заняткі праводзіць настаўнік-дэфектолаг. Выбар напрамку, колькасці і формы правядзення карэкцыйных заняткаў (індывідуальная, падгрупавая або групавая) ажыццяўляецца на падставе заключэння ЦКРНіР.

Тыпавым вучэбным планам спецыяльнай адукацыі на ўзроўні дашкольнай адукацыі пры рэалізацыі зместу адукацыйных абласцей «Развитие речи» і «Развіццёмаўлення» прадугледжана:

ажыццяўляць засваенне адной з названых адукацыйных абласцей у рабоце з дзецьмі з парушэннем слыху, цяжкімі парушэннямі маўлення, інтэлектуальнай недастатковасцю, парушэннямі аўтыстычнага спектру ў залежнасці ад выбару мовы навучання і выхавання законнымі прадстаўнікамі выхаванцаў;

ажыццяўляць засваенне дзвюх дзяржаўных моў адначасова пачынаючы з другога паўгоддзя ў другой малодшай групе (ад 3 да 4 гадоў) у рабоце з дзецьмі з парушэннямі зроку, з парушэннямі функцый апорна-рухальнага апарату, з цяжкасцямі ў навучанні.

Звяртаем увагу, што ў нерэгламентаванай дзейнасці на працягу дня магчыма выкарыстанне дзвюх моў незалежна ад катэгорыі выхаванцаў з АПФР (гульні, заданні, літаратурныя творы і г. д.).